«CANDO CHOVE POR DENTRO»

Erguícheste calada, ferida e espida, mentres eu consumía un café xélido que me levou ao paraíso dos orgasmos sen pracer. Miráchesme con ollos cheos dunha caduca luxuria. E vin a frialdade do teu corpo. Espido, pero xélido. O teu tempo pasou, dixéchesme cunha mestura de indignación, sensualidade e condescendencia. E eu crino coa xenerosidade dos pusilánimes derrotados. Deixáchesme só. Aínda sigo así no noso cuarto. 

Espimos os nosos corpos como quen deixa caer o último recordo do día. A noite pechou a porta e quedamos dentro do silencio. A túa pel era unha casa antiga e as miñas mans entraban amodo, como quen volve a un lugar que amou. Fóra chovía, ou quizais a chuvia eramos nós. Abrazámonos para non desaparecer, para enganar ao tempo, para que a soidade tivese, polo menos, forma de corpo. 

No ano 1995, con data do 94, publiquei, en autoedición, un libro titulado Xa non é dúbida nunha editorial que non cumpriu dous acordos establecidos: unha corrección de galeradas en condicións e unha distribución dos 300 exemplares editados. Eu cumprín a miña parte pagando unha cantidade de pesetas nada desdeñable. Non houbo distribución por parte da editorial e un bo día atopeime na miña casa, ao volver do traballo, tres caixas cos 300 exemplares.

Quixen distribuílos eu, pero o que fixen foi unha «cutredistribución» —o meu coñecemento desta actividade era, e é, nulo— e conseguín vender 76 exemplares. O resto, si, o resto, regaleinos a familiares, escritores, cantantes, concelleiros de cultura dunha infinidade de concellos… Foi unha «xenerosa inversión» a asumida por min: sobres de gran calidade e selos para os gastos de envío a case todas as cidades e vilas de España. A cifra foi mareante. Especialmente doeu moitísimo o maioritario silencio que recibín.

Inciso: lembroume a Johan Cruyff cando, o 17 de febreiro de 1974, nos deixou calados «in situ» a todo o madridismo ao marcar o terceiro gol, creo, nunha das derrotas máis dolorosas do Madrid fronte ao Barça.

Foi como unha labazada de realidade: a moi pouca xente lle interesa a poesía. ¿Tampouco á túa familia? Corramos un tupido veo.

Aquí teño que facer mención a dúas librarías que levaron a medalla de ouro e a de prata en agradecemento ao labor publicitario que exerceron.

A libraría Pérgamo, sita na rúa General Oraá 24, rexentada por dúas irmás, especialmente a maior, Lourdes. Esta muller publicitou o meu libro no escaparate, proclamouno a voz en berro e vendeuno cunha desbordada xenerosidade. Eternamente agradecido. Se algún día lese esta entrada, gustaríame que soubese que o meu agradecemento non coñece límites temporais.

En segundo lugar, a entrañable Rubiños 1860, sita na rúa Alcalá 98, onde o dono me permitiu ter no escaparate durante quince días o meu libro. Como é normal nesa zona, o «triángulo chuchón» devorouna, evaporando o ancestral e engaiolador aroma dos libros que exhalaba, por moito que dixesen que manterían o espírito da libraría nun lugar prominente do xigantesco edificio que posúen. Non é o mesmo.

Sen estas dúas librarías, ¿cantos libros tería vendido? Ningún.

O libro Xa non é dúbida, incorporado agora a Poetario (1994-2026), recompilación de todos os meus poemas en prosa, foi prologado —a parte máis importante do libro— polo catedrático da Complutense, e profesor meu, Eduardo Tejero Robledo, xa tristemente falecido. O meu agradecemento tamén é eterno.

A MODO DE PRÓLOGO.- «XA NON É DÚBIDA»

En José María, a dedicación poética é vocación sostida, non pasatempo efémero, e logos paliativo para a soidade de quen cre andar necesitado de comunicación. Á marxe do hedonismo ao uso, xa que rende de novo o malestar da cultura, este mozo inquire, busca, golpea coa palabra e coa imaxe depurada para atopar camiños na muda desesperanza.

Como profesional da literatura que exerce e como poeta responsable, acumulou lecturas de clásicos sempre redivivos: Rubén, Aleixandre, Cernuda, Dámaso e outras moi respectables compañías. Neles bebeu o esencial poético, a saber, a interrogación retórica fronte ao mundo e a pregunta íntima, tan lacerante ás veces, reservada á vida cotiá.

Ítem máis, o dominio da forma, xa canalizada na rima asonante ou fluíndo ritmicamente no verso libre. Así o demostra en tantos poemas de Xa non é dúbida e de varios inéditos que por xenerosa amizade cheguei a coñecer.

Se os títulos son premonición e aviso de camiñantes, pode verse unha temática reiterada para quen se considera buscador de sombras e pasa a noite escura da alma: Tempo de silencio, A soidade amparada, O túnel do amor, Memorias nocturnas, Disfrace nocturno, Setembro negro, Sondaxes nocturnas, Peregrinación humana, Nocturno, outra vez.

A poesía, que Juan Ramón desexaba para a inmensa minoría, é brisa e catarse en días de incerteza. Teñamos aos poetas respecto reverencial, pois eles escudriñan e alumean o tenebroso labirinto que somos.

José María, bo amigo, oxalá perseveres en tan firme e sincera escritura e recibas o asentimento e a acollida cordial que en xustiza mereces. E alá vai a despedida co sabrazo dos teus versos máis propicios e alentadores:
Que ninguén desdeñe o meu contento, que ninguén vulnere a miña celosía.

Eduardo Tejero Robledo, catedrático na Universidade Complutense 

Infinitas palabras ao vento, mil e un debuxos que alivian xenerosos como un avezado faquir o meu vital desacougo. Infinitas palabras ao vento, que tornan vestidas de azuis agoiros e forxan férreos elos na fragua dos meus alicerces. Infinitas palabras, como mil e unha bolboretas que irradian incombustibles na miña pertinaz loita, cal tregua en pleno apoxeo. Ao fin e ao cabo, tan só iso, infinitas palabras ao vento que ninguén quere compartir, que ninguén quere ler e que non me deixan durmir. 

Non quero ser un berro nin un canto. Quero ser sombra tranquila, presenza que permanece cando todos marchan. Escribo sen retorno, como quen garda unha carta que nunca será enviada. Pola noite camiño pola miña casa como por un libro pechado, e cada habitación é un recordo que respira. O silencio non está baleiro, está cheo de nomes, de pasos que xa non volven, de palabras que non chegaron a dicirse. A miña voz en silencio é só isto: converter a ausencia en algo que permaneza.