«CANDO CHOVE POR DENTRO»

A palabra carallada é unha das expresións máis versátiles e expresivas do galego coloquial, derivada de carallo, que tamén ten múltiples usos na lingua popular. O seu significado varía segundo o contexto, o ton e a intención do falante, podendo transmitir desde diversión ata desprezo ou irritación.

Nun sentido positivo, carallada pode referirse a unha festa ruidosa, unha folga ou unha celebración desinhibida, como cando se di: «Fixemos unha carallada que durou ata o amencer». Neste caso, é sinónimo de esmorga, foliada ou troula, evocando momentos de alegría compartida.

Por outro lado, carallada tamén se emprega para designar cousas sen importancia ou tolerías, como en «Non me veñas con caralladas», onde se expresa fastío ou desinterese ante comentarios ou accións que se consideran irrelevantes ou absurdas. Neste uso, aproxímase a termos como parvada.

Noutros contextos, carallada pode ter unha carga máis crítica ou negativa, referíndose a algo mal feito, ridículo ou sen sentido: «Ese proxecto é unha carallada». Aquí, a palabra funciona como un xuízo contundente, sinalando a inutilidade ou a falta de seriedade dunha proposta ou situación.

Tamén pode usarse carallada para nomear obxectos pequenos, triviais ou sen valor, como en «Comprei unhas caralladas na feira», onde se alude a cousiñas decorativas ou curiosidades sen gran relevancia práctica.

En resumo, carallada é unha palabra que encapsula a riqueza expresiva do galego falado. Pode ser divertida, crítica, afectuosa u ofensiva, segundo como e onde se diga. É un exemplo claro da capacidade da lingua para transmitir emocións e matices con forza e autenticidade, e forma parte do patrimonio lingüístico que define a identidade galega. 

Rompe dunha vez co teu pasado, deixa que caia como po vello entre as túas mans abertas. Esquece esa muller que habita na túa mente como un eco que non lle pertence. Camiña lixeiro, sen cadeas invisibles, coa alma limpa da súa sombra. Goza o instante coma se fose un lume breve e necesario que te fai renacer. Vive, e permite que os teus desexos máis íntimos respiren libres, sen medo nin culpa. 

Escribir poemas en prosa e a conversión a esta forma de toda a miña obra literaria non é só unha elección técnica. É unha maneira de falar sen corsé, de deixar que a emoción marque o ritmo, e non o verso. É escribir como quen conta unha historia xunto ao lume: con pausa, con verdade. Porque hai versos que non saben a poema, e hai sentimentos que piden un camiño amplo, como os que atravesan a serra sen mirar atrás.

A prosa poética é ese camiño. Para quen ve poesía nun instante, nun recordo, nunha canción que se perde entre as pedras. Para quen sabe que a beleza sempre toca.

Aquí, en oquintodotempo.com/, e co recordo de Galicia, aprendo a contalo todo coa sal e coa brétema da vida. Na miña poesía río, choro, suplico, admiro, bailo, envexo, boto de menos, canto… mesmo cando chove no meu corazón. Escribir así é tamén iso: unha forma de galeguidade desde Madrid, de facer da palabra un refuxio, de expandir o verso na prosa, de dixerir todo tipo de emoción ata que se volve ritual. A pel que fala de min non precisa sílabas para emocionar. Só precisa verdade. E tempo para que ti a leas só ou en compañía.  

Din que a Santa Compaña percorre os camiños galegos en silencio, portando velas, cruz e penitencia. Mais iso era antes. Hoxe, a procesión espectral evolucionou. Xa non busca almas: busca cobertura móbil, un café de pota e alguén que saiba usar Google Mapas.

Á cabeza vai a alma en pena, vítima non do pecado, senón do estrés laboral. Leva unha tableta acesa, buscando sinal entre os eucaliptos. Séguelle unha comitiva de veciños que se apuntaron por erro, pensando que era unha excursión do Imserso con merenda incluída. O portador da cruz xa non arrastra madeira: leva unha cruz de LED con bluetooth e altofalante incorporado, reproducindo cantigas de Amancio Prada en bucle. O can negro, antes símbolo do máis alá, agora chámase Chipichospis e leva un abrigo impermeable con estampado de grelos.

A ruta oficial vai do cemiterio ao bar de Manolo, pasando pola taberna de Maruxa. Detéñense cada 300 metros para pedir lume, aínda que todos son incorpóreos. Se chove, suspéndese. A Santa Compaña non sae sen paraugas nin chuvasqueiro, aínda que estea homologado pola Xunta. En caso de néboa, actívase o protocolo de emerxencia: todos en fila, agarrados a unha corda fluorescente, coma nunha excursión escolar.

As normas son claras: non se aceptan vivos sen sentido do humor. Recoméndase levar empanada para compartir e evitar cruzarse coa procesión se estás en pixama.

Se te atopas con eles, non fuxas: probablemente che pidan o contrasinal do wifi ou che ofrezan un folleto de propaganda do seu novo canal de TikTok: @CompañaFantasma.

E se sobrevives ao encontro, non te convertes no novo guía. Convérteste no CEO da Santa Compaña, encargado de actualizar o seu perfil, responder comentarios do tipo «Onde estades esta noite?» e subir selfis espectrais con filtro de néboa.

Porque en Galicia, mesmo os mortos teñen axenda. E sentido do humor. 

A «Santa Compaña» é unha das lendas máis misteriosas, arraigadas e fascinantes do folclore galego.

É unha procesión espectral de ánimas en pena que percorren os camiños dunha parroquia durante a noite. A súa aparición adoita anunciar unha morte ou unha desgraza, e está sempre envolta nun ambiente de néboa, arrecendo a cera e ao son dunha campaíña. Curiosamente, non son só espíritos: a procesión vai guiada por unha persoa viva, condenada a levar unha cruz e unha vela. Esta persoa está baixo unha maldición e só pode liberarse se consegue pasar a cruz a outro mortal. A crenza na «Santa Compaña» ten raíces na Idade Media e está vinculada a tradicións europeas sobre procesións de mortos.

En Galicia, tamén se coñece por outros nomes, como «Estantiga», especialmente na zona de Ourense.

A expresión «Santa Compaña» pode proceder do latín sanctam cum pania, que algúns interpretan como «os que comen do mesmo pan», aínda que esta etimoloxía é moi discutida.

Se te atopas coa «Santa Compaña» nun camiño galego envolto en néboa… o mellor que podes facer é evitar coller a cruz que che ofrece o vivo e debes responder con firmeza: «Cruz xa teño» e cruzar os brazos en forma de cruz. Isto obrígao a seguir o seu camiño. Ademais, debes portar unha cruz, unha estampa dun santo ou unha figa (amuleto en forma de man) que pode protexerte da súa influencia.

Hai aldeáns que contan como, ao pasar por un cruceiro en plena noite, sentiron un vento repentino e viron unhas luces en procesión que se apagaban ao achegarse. Un deles asegura que se protexeu facendo un círculo no chan e rezando, e que a comitiva pasou sen detelo, mais di que nunca volveu camiñar só de noite por aquel camiño.